حوزه علمیه خواهران به دنبال تربیت طلبه‌ای پاسخگو به مسائل روز جامعه است

خانم فاطمه پاکروانان مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر در گفت‌وگو با خبدنگار خبرگزاری حوزه در کرمان، با اشاره به تحولات رویکردی حوزه علمیه خواهران در سال‌های اخیر اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین رویکردهای حوزه علمیه خواهران در سال‌های اخیر، حرکت از آموزش صرفِ محتوامحور به سمت آموزش عمیق، مهارت‌محور، مسئله‌محور و ناظر به نیازهای روز جامعه بوده است.

وی تغییر رویکرد برای ارتقای سطح علمی طلاب را مهم دانست و گفت: در حوزه آموزش، تلاش بر این است که طلبه در کنار فراگیری علوم و معارف اسلامی، مهارت‌های لازم برای فهم، تحلیل و کاربرد این دانش را نیز کسب کند. تقویت مطالعه و مباحثه، حضور فعال در کلاس، ارتباط علمی با استاد، پرسشگری، تقویت قدرت استدلال و آشنایی با منابع علمی از جمله موارد مورد توجه است.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر به تحول رویکرد پژوهشی حوزه اشاره کرد و یادآور شد: در حوزه پژوهش نیز رویکرد ما این است که پژوهش از یک فعالیت صرفاً آموزشی و تکلیفی فراتر رفته و به ابزاری برای حل مسائل واقعی جامعه و تولید دانش دینی مورد نیاز زمان تبدیل شود، از این رو، آموزش روش تحقیق، مسئله‌یابی، منبع‌شناسی، تحلیل داده‌ها، نگارش علمی، برگزاری نشست‌های علمی، کارگاه‌های پژوهشی و کرسی‌های آزاداندیشی مورد توجه قرار گرفته است.

پاکروانان با بیان اینکه موضوعات پژوهشی طلاب باید متناسب با مسائل واقعی جامعه انتخاب شود، افزود: موضوعاتی همچون خانواده، تربیت، زن و خانواده، سبک زندگی، مسائل فرهنگی و اجتماعی، شبهات اعتقادی، فضای مجازی و دغدغه‌های نسل جوان، از جمله موضوعات پژوهشی است که طلاب باید متناسب با مسائل واقعی جامعه انتخاب کنند، هدف نهایی این است که طلبه علاوه بر دانش حوزوی، قدرت تحلیل، پژوهش و پاسخگویی داشته باشد و بتواند میان معارف اصیل اسلامی و مسائل روز جامعه فض مؤثر برقرار کند.

وی در پاسخ به این پرسش که حوزه علمیه خواهران چگونه طلاب جدیدالورود را با فضای آموزشی و تربیتی حوزه آشنا می‌کند، خاطرنشان کرد: ورود به حوزه علمیه، صرفاً ورود به یک محیط آموزشی نیست؛ بلکه آغاز یک مسیر علمی، تربیتی، اخلاقی و اجتماعی است. بنابراین آشنایی طلاب جدیدالورود با این مسیر از همان ابتدای ورود، اهمیت ویژه‌ای دارد. در این راستا، طلاب جدید با نظام آموزشی حوزه، برنامه‌های درسی، شیوه مطالعه و مباحثه، مقررات آموزشی، فعالیت‌های پژوهشی، برنامه‌های فرهنگی و تربیتی و رسالت اجتماعی طلبه آشنا می‌شوند.

وی با تأکید بر اینکه این فرآیند به یک جلسه توجیهی محدود نمی‌شود، ادامه داد: در طول سال تحصیلی، ارتباط مستمر طلبه با استادان، مدیران و مربیان تربیتی، جلسات اخلاقی و معرفتی، مشاوره، برنامه‌های فرهنگی وهای فرهنگی و فعالیت‌های اجتماعی، زمینه شکل‌گیری تدویت طلبگی را فراهم می‌کند. از سوی دیگر، توجه به دغدغه‌های فردی و اجتماعی طلاب جدید نیز بسیار مهم است که طلبه باید بتواند سؤالات خود درباره آینده تحصیلی، رسالت طلبگی، نقش اجتماعی و مسائل فرهنگی را مطرح کند و پاسخ‌های منطقی و کارشناسی دریافت کند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر بیان کرد: هدف ما این است که طلبه جدیدالورود از همان ابتدا، هدف خود را از حضور در حوزه بشناسد، مسیر رشد علمی و تربیتی خود را درک کند و احساس تعلق و مسئولیت نسبت به این مسیر در او شکل بگیرد، البته این موارد در قالب اردوهای زیارتی سیاحتی، شبی در مدرسه، جشن‌ها و مراسمات، حضور مدیر و کادر و اساتید در کنار طلاب به آنها به صورت عملی آموزش داده می‌شود.

بهره‌گیری هدفمند از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی

پاکروانان در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های حوزه برای استفاده از فناوری‌های نوین و آموزش مجازی، اظهار کرد: امروزه فناوری‌های نوین بخش مهمی از زندگی انسان معاصر را تشکیل می‌دهند و حوزه علمیه نیز باید از ظرفیت این فناوری‌ها برای ارتقای کیفیت فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و تبلیغی استفاده کند. رویکرد حوزه در این زمینه، استفاده هدفمند و هوشمندانه از فناوری است؛ به گونه‌ای که فناوری در خدمت آموزش و تربیت قرار گیرد و جایگزین ارتباط انسانی میان استاد و طلبه نشود.

وی تصریح کرد: در حوزه آموزش می‌توان از ظرفیت کلاس‌های مجازی، محتوای الکترونیکی، فیلم‌های آموزشی، سامانه‌های ارتباطی و آموزش ترکیبی استفاده کرد، در حوزه پژوهش نیز دسترسی به کتابخانه‌های دیجیتال می‌تواند سرعت و کیفیت تحقیقات را افزایش دهد.

وی با تأکید بر اهمیت شناسایی استعدادهای متفاوت طلاب، ابراز کرد: همه طلاب الزاماً در یک حوزه استعداد یکسان ندارند؛ برخی در پژوهش، برخی در تبلیغ، برخی در آموزش، برخی در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی و برخی در حوزه رسانه توانمند هستند. شناسایی و هدایت این استعدادها می‌تواند نقش مهمی در افزایش انگیزه و اثرگذاری طلاب داشته باشد.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر اظهار کرد: رویکرد حوزه در مواجهه با نسل جدید، نه تغییر اصول و مبانی دینی است و نه بی‌توجهی به اقتضائات زمان؛ بلکه تلاش برای به‌روز کردن شیوه آموزش، پژوهش برای به‌روز کردن شیوه آموزش، پژوهش، گفت‌وگو است. ما به دنبال تربیت طلبه‌ای هستیم که از یک سو قرآنی و اسلامی و انقلابی باشد و از سوی دیگر، جهان معاصر، فناوری، رسانه و مسائل روز جامعه را به خوبی بشناسد. یعنی از اسلام و انقلاب به نام به‌روز بودن و همرنگ جماعت شدن فاصله نگیرد؛ از سوی دیگر به نام دین ــ طبق برداشت خودش و سلیقه‌ای از دین ــ از جامعه و مردم فاصله نگیرد.

وی خاطرنشان کرد: طلبه تراز امروز باید بتواند بشنود، سؤال کند، تحلیل کند، پژوهش کند، گفت‌وگو کند و پاسخ بدهد. در حقیقت، حوزه باید نسلی از طلاب را تربیت کند که هم عالم دین باشند و هم زمان‌شناس؛ هم هویت دینی خود را حفظ کنند و هم زبان و نیازهای انسان معاصر را بشناسند، این همان مسیری است که می‌تواند حوزه علمیه را در پاسخگویی به نیازهای فکری، فرهنگی و اجتماعی جامعه بیش از پیش توانمند و اثرگذار کند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی، عنوان کرد: یکی از موضوعات جدید و بسیار مهم نیز هوش مصنوعی است، حوزه باید ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های این فناوری در پژوهش و آموزش، طلاب را با محدودیت‌ها و آسیب‌های آن نیز آشنا کند. طلبه باید بداند که استفاده از فناوری به معنای پذیرش بدون بررسی اطلاعات نیست؛ بلکه صحت‌سنجی، مراجعه به منابع معتبر، تفکر انتقادی و رعایت اخلاق علمی همچنان اصل اساسی است، همچنین آموزش سواد رسانه‌ای و مهارت تولید محتوای دینی از ضرورت‌های امروز است تا طلاب بتوانند در فضای مجازی حضوری مؤثر، آگاهانه و مسئولانه داشته باشند.

توصیه‌های مدیران حوزه به طلاب در آستانه سال تحصیلی جدید

وی در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین توصیه مدیران حوزه به طلاب برای موفقیت در سال تحصیلی جدید چیست، تصریح کرد: توصیه اصلی ما به طلاب این است که سال تحصیلی جدید را صرفاً دوره‌ای برای گذراندن دروس و کسب نمره تلقی نکنند؛ بلکه آن را فرصتی برای ساختن شخصیت علمی، اخلاقی و اجتماعی خود بدانند. نخستین اصل، هدفمندی و انگیزه است، طلبه باید بداند چرا مسیر طلبگی را انتخاب کرده و چه رسالتی را برای آینده خود در نظر گرفته است.

پاکروانان با برشمردن اصول چهارگانه موفقیت طلاب، خاطرنشان کرد: دومین اصل، نظم و برنامه‌ریزی است، مطالعه مستمر، مباحثه، مرور دروس، پژوهش، فعالیت‌های فرهنگی، عبادت و استراحت باید در یک برنامه متوازن قرار گیرد. سوم، جدیت علمی و پرهیز از سطحی‌خوانی است، طلبه باید تلاش کند مطالب را عمیق بفهمد، درباره آنها سؤال کند، با استاد گفت‌وگو کند و قدرت تحلیل خود را افزایش دهد. چهارم، تقویت روحیه پژوهشگری و پرسشگری است.

وی با تأکید بر جایگاه اخلاق و معنویت در مسیر طلبگی، یادآور شد: در کنار همه این موارد، نباید از اخلاق، معنویت و تهذیب نفس غافل شد؛ زیرا هویت طلبگی زمانی کامل می‌شود که علم در کنار اخلاق و عمل قرار گیرد. توصیه نهایی ما این است که طلاب، خود را با دیگران مقایسه نکنند؛ بلکه تلاش کنند هر روز نسبت به روز گذشته، یک گام در علم، اخلاق و خدمت به جامعه پیشرفت کنند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه بردسیر در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه طلاب ورودی جدید از نسل Z هستند، حوزه چه استراتژی‌های نوآورانه‌ای برای پاسخگویی به دغدغه‌های فکری این نسل و پیوند آموزه‌های دینی با نیازهای دنیای مدرن در پیش گرفته است، اظهار کرد: شناخت نسل جدید و ویژگی‌های فکری و ارتباطی آن، یکی از الزامات مهم برنامه‌ریزی فرهنگی و تربیتی حوزه است. نسل جدید، نسلی پرسشگر، مطالبه‌گر، ارتباط‌محور و آشنا با فناوری و فضای رسانه‌ای است و طبیعی است که پرسش‌ها و دغدغه‌های متفاوتی نسبت به نسل‌های گذشته داشته باشد. از نگاه ما، این ویژگی را نباید تهدید تلقی کرد؛ بلکه باید آن را یک فرصت برای پویایی و تحول در شیوه آموزش و تبلیغ معارف دینی دانست.

وی نخستین راهبرد حوزه را تقویت فرهنگ پرسشگری و گفت‌وگو دانست و خاطرنشان کرد: باید محیطی ایجاد شود که طلبه بتواند پرسش‌های خود را آزادانه مطرح کند و پاسخ‌هایی مستند، منطقی و اقناع‌کننده دریافت کند. راهبرد دوم، حرکت به سمت آموزش تحلیلی و مسئله‌محور است. طلبه نباید صرفاً مطالب را فرا بگیرد؛ بلکه باید بتواند مسائل جدید را تحلیل کرده و برای آنها پاسخ دینی و عقلانی ارائه کند.

پاکروانان روزآمدسازی موضوعات پژوهشی را راهبرد سوم حوزه برشمرد و اضافه کرد: مسائل واقعی نسل جوان و جامعه باید وارد عرصه پژوهش حوزه شود؛ از جمله هویت، خانواده، سبک زندگی، تربیت فرزند، فضای مجازی، هوش مصنوعی، نسبت دین و علم، مسائل زنان و شبهات اعتقادی، راهبرد چهارم نیز تقویت سواد رسانه‌ای و مهارت‌های ارتباطی طلاب است، طلبه امروز باید بتواند علاوه بر منبر و سخنرانی، با زبان رسانه نیز با مخاطب ارتباط برقرار کند و محتوای دینی را متناسب با ویژگی‌های مخاطب ارائه دهد.

وی درباره راهبردهای بعدی حوزه، خاطرنشان کرد: راهبرد پنجم استفاده هوشمندانه از فناوری و هوش مصنوعی است، فناوری باید در خدمت تحقیق، آموزش و تبلیغ قرار گیرد اما استفاده از آن باید با رعایت اصول علمی، اخلاقی و صحت‌سنجی همراه باشد، راهبرد دیگر هم پیوند دادن دانش حوزوی با مسائل واقعی جامعه است. طلبه زمانی می‌تواند در جامعه اثرگذار باشد که علاوه بر شناخت دقیق منابع دینی، مسائل و اقتضائات جامعه را نیز بشناسد.

انتهای پیام. /